рд╕ीрдзे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдкрд░ рдЬाрдПं

рд╕ंрджेрд╢

рднाрдЧ: 3/75, рдпूрдиिрдЯ - 3 рднाрд░рдд рдХा рднूрдЧोрд▓

рдпूрдиिрдЯ - 3 рднाрд░рдд рдХा рднूрдЧोрд▓ рдкрд░्рд╡рдд, рдкрд╣ाрдб़िрдпाँ, рдкрдаाрд░, рдирджिрдпाँ рдФрд░ рдЭीрд▓ें। ✅ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдШрдЯрдиाрдПँ – рдЕрд▓-рдиीрдиो, рд▓ा-рдиीрдиा, рджрдХ्рд╖िрдгी рджोрд▓рди, рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╡िрдХ्рд╖ोрдн, рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдкрд░िрдгाрдо। рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрди – рд╡рди, рдЦрдиिрдЬ, рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди। рдк्рд░рдоुрдЦ рдлрд╕рд▓ें, рдЦाрдж्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рд╣рд░िрдд рдХ्рд░ांрддि, рджूрд╕рд░ी рд╣рд░िрдд рдХ्рд░ांрддि рдХी рд░рдгрдиीрддिрдпाँ। рдКрд░्рдЬा рдХे рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдФрд░ рдЧैрд░-рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╕्рд░ोрдд। рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЦрддрд░े рдФрд░ рдЖрдкрджाрдПँ, рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд। рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╡ृрдж्рдзि, рд╡िрддрд░рдг рдПрд╡ं рдШрдирдд्рд╡, рдЧ्рд░ाрдоीрдг-рдирдЧрд░ीрдп рдк्рд░рд╡ाрд╕। рднाрдЧ - 3/75 рдкрд░्рд╡рдд рдФрд░ рдкрд╣ाрдб़िрдпाँ (Mountains and Hills) рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рдКँрдЪा рдкрд░्рд╡рдд рд╢िрдЦрд░ рдХौрди-рд╕ा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рдХंрдЪрдирдЬंрдЧा рд╣िрдоाрд▓рдп рдкрд░्рд╡рдд рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдкрд░्рд╡рдд рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рд╡рд▓िрдд рдкрд░्рд╡рдд рдиीрд▓рдЧिрд░ि рдкрд░्рд╡рдд рдХрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рддрдоिрд▓рдиाрдбु, рдХेрд░рд▓ рдФрд░ рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдХी рд╕ीрдоाрдУं рдкрд░ рдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдкрд░्рд╡рдд рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдлैрд▓ी рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд╡िंрдз्рдпाрдЪрд▓ рдкрд░्рд╡рдд рдХिрд╕ рджिрд╢ा рдоें рдлैрд▓ा рд╣ुрдЖ рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рдкूрд░्рд╡ рд╕े рдкрд╢्рдЪिрдо рд╕рддрдкुрдб़ा рдкрд░्рд╡рдд рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдоुрдЦ्рдпрддः рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рд╢िрд╡ाрд▓िрдХ рд╢्рд░ेрдгी рдХिрд╕ рдкрд░्рд╡рдд рдХा рднाрдЧ рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рд╣िрдоाрд▓рдп рдкрд╢्рдЪिрдоी рдШाрдЯ рдХा рджूрд╕рд░ा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рд╕рд╣्рдпाрдж...

рднाрдЧ - 2/75, рдпूрдиिрдЯ - 2 рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдПрд╡ं рд╕ाрд╣िрдд्рдп

рдпूрдиिрдЯ - 2 рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдПрд╡ं рд╕ाрд╣िрдд्рдп  рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПँ, рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢। ✅ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдЖंрджोрд▓рди рдоें рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХा рдпोрдЧрджाрди। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдЬрдирдЬाрддिрдпाँ рдПрд╡ं рдЙрдирдХी рдмोрд▓िрдпाँ। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдд्рдпोрд╣ाрд░, рд▓ोрдХ рд╕ंрдЧीрдд, рд▓ोрдХ рдХрд▓ाрдПँ рдПрд╡ं рд▓ोрдХ-рд╕ाрд╣िрдд्рдп। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдПрд╡ं рдЙрдирдХी рдХृрддिрдпाँ। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдзाрд░्рдоिрдХ, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдПрд╡ं рдкुрд░ाрддाрдд्рд╡िрдХ рдкрд░्рдпрдЯрди рд╕्рдерд▓। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рдзрд░ोрд╣рд░ рд╕्рдерд▓। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕  1500+ рд╡рди рд▓ाрдЗрдирд░ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдд्рддрд░  Blog: MPPSC TODAY  рднाрдЧ - 2/75 рд╣ोрд╢ंрдЧрд╢ाрд╣ рдХिрд╕ рд╡ंрд╢ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдеा? рдЙрдд्рддрд░: рдЧोंрдб рд╡ंрд╢ рдирд╣ीं, рдоाрд▓рд╡ा рд╕рд▓्рддрдирдд рдоांрдбू рдХा рдЬрд╣ाрдЬ рдорд╣рд▓ рдХिрд╕рдиे рдмрдирд╡ाрдпा? рдЙрдд्рддрд░: рдЧ़рдпाрд╕ुрдж्рджीрди рдЦिрд▓рдЬी рднोрдЬрдкुрд░ рдоंрджिрд░ рдХिрд╕рдиे рдмрдирд╡ाрдпा? рдЙрдд्рддрд░: рд░ाрдЬा рднोрдЬ рдЧोंрдбрд╡ाрдиा рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХрд╣ाँ рдеी? рдЙрдд्рддрд░: рдЧрдв़ा рдоंрдбрд▓ा рдмुंрджेрд▓рдЦंрдб рдХी рд░ाрдиी рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдмाрдИ рдХा рдпुрдж्рдз рдХрд╣ाँ рд╣ुрдЖ рдеा? рдЙрдд्рддрд░: рдЭाँрд╕ी рдЭांрд╕ी рдХी рд░ाрдиी рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдмाрдИ рдХा рдЬрди्рдо рд╕्рдеाрди рдХрд╣ाँ рдеा? рдЙрдд्рддрд░: рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рдмрдШेрд▓ рд╡ंрд╢ рдиे рдХिрд╕...

рднाрдЧ : 1/75, рдпूрдиिрдЯ : 2. рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдПрд╡ं рд╕ाрд╣िрдд्рдп

рдпूрдиिрдЯ - 2 рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдПрд╡ं рд╕ाрд╣िрдд्рдп  рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПँ, рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢। ✅ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдЖंрджोрд▓рди рдоें рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХा рдпोрдЧрджाрди। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдЬрдирдЬाрддिрдпाँ рдПрд╡ं рдЙрдирдХी рдмोрд▓िрдпाँ। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдд्рдпोрд╣ाрд░, рд▓ोрдХ рд╕ंрдЧीрдд, рд▓ोрдХ рдХрд▓ाрдПँ рдПрд╡ं рд▓ोрдХ-рд╕ाрд╣िрдд्рдп। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдПрд╡ं рдЙрдирдХी рдХृрддिрдпाँ। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдзाрд░्рдоिрдХ, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдПрд╡ं рдкुрд░ाрддाрдд्рд╡िрдХ рдкрд░्рдпрдЯрди рд╕्рдерд▓। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рдзрд░ोрд╣рд░ рд╕्рдерд▓। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡। рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕  1500+ рд╡рди рд▓ाрдЗрдирд░ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдд्рддрд░  Blog: MPPSC TODAY  рднाрдЧ - 1/75 рдЙрдЬ्рдЬैрди рдХो рдЕрдкрдиी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓ा рдк्рд░рдердо рд╢ाрд╕рдХ рдХौрди рдеा? рдЙрдд्рддрд░: рдЪंрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп рдкрд░рдоाрд░ рд╡ंрд╢ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХрд╣ाँ рдеी? рдЙрдд्рддрд░: рдзाрд░ рднोрдЬрд╢ाрд▓ा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХिрд╕рдиे рдХी рдеी? рдЙрдд्рддрд░: рд░ाрдЬा рднोрдЬ рдЪंрджेрд▓ рд╡ंрд╢ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХ्рдпा рдеी? рдЙрдд्рддрд░: рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो рд░ाрдЬा рднोрдЬ рдХिрд╕ рд╡ंрд╢ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдеे? рдЙрдд्рддрд░: рдкрд░рдоाрд░ рд╡ंрд╢ рдоौрд░्рдпрдХाрд▓ рдоें рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рдеा? рдЙрдд्рддрд░: рдЕрд╡ंрддि рдЕрд╢ोрдХ рдХिрд╕ рд╕्рдеाрди рдХा рдЙрдкрд░ाрдЬ्...

рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдоाрдд्рд░рдХ рдПрд╡ं рдЗрдХाрдИ

ЁЯЩЛ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдоाрдд्рд░рдХ рдПрд╡ं рдЗрдХाрдИ ✍️ ✅ рд╢рдХ्рддि рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рд╡ाрдЯ (Watt) ✅ рдмрд▓ рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рди्рдпूрдЯрди (Newton) ✅ рдХाрд░्рдп рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рдЬूрд▓ (Joule) ✅ рдЪाрд▓рдХ рдХी рд╡ैрдзुрдд рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХрддा рдХी рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рдУрдо-рдоीрдЯрд░ (Ohm-meter) ✅ рдк्рд░рдХाрд╢ рд╡рд░्рд╖ рдЗрдХाрдИ рд╣ै – рджूрд░ी рдХी ✅ рдк्рд░рдХाрд╢ рд╡рд░्рд╖ рд╣ै – рд╡рд╣ рджूрд░ी, рдЬो рдк्рд░рдХाрд╢ 1 рд╡рд░्рд╖ рдоें рддрдп рдХрд░рддा рд╣ै ✅ рдПрдХ рдкाрд░рд╕ेрдХ = 3.26 рдк्рд░рдХाрд╢ рд╡рд░्рд╖ ✅ рдкाрд░рд╕ेрдХ рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рджूрд░ी рдХा ✅ рдПंрдкिрдпрд░ рдоाрдкрдиे рдХी рдЗрдХाрдИ рд╣ै – рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рдХी (Current) ✅ рдоेрдЧाрд╡ाрдЯ рдмिрдЬрд▓ी рдХी рдЗрдХाрдИ рд╣ै – рдЙрдд्рдкाрджिрдд рд╢рдХ्рддि рдХी ✅ рдд्рд╡рд░рдг рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рдоीрдЯрд░ рдк्рд░рддि рд╕ेрдХंрдб рд╕्рдХ्рд╡ाрдпрд░ (m/s²) ✅ рдЖрд╡ेрдЧ рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рди्рдпूрдЯрди-рд╕ेрдХंрдб (N·s) ✅ рдЙрд╖्рдоा рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рдХैрд▓ोрд░ी (Calorie) ✅ рд╕рдоुрдж्рд░ी рдЬрд╣ाрдЬ рдХी рдЧрддि рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै – рдиॉрдЯ (Knot) ✅ рдиौрд╕ंрдЪाрд▓рди рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рдиॉрдЯिрдХрд▓ рдоीрд▓ ✅ рд╡िрднрд╡ांрддрд░ рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рд╡ोрд▓्рдЯ (Volt) ✅ рдк्рд░рдХाрд╢ рдХे рддрд░ंрдЧрджैрд░्рдШ्рдп рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рдПंрдЧрд╕्рдЯ्рд░ॉрдо (├Еngstr├╢m) ✅ 1 рд╣ॉрд░्рд╕ рдкाрд╡рд░ = 746 рд╡ाрдЯ ✅ рдКрд░्рдЬा рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рдЬूрд▓ (Joule) ✅ рджाрдм рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рдкाрд╕्рдХрд▓ (Pascal) ✅ рдЙрдЪ्рдЪ рд╡ेрдЧ рдХो рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХрд░рддा рд╣ै – рдоैрдХ (Mach) ✅ рдз्рд╡рдиि рдХी рдк्рд░рдмрд▓рддा рдХा рдоाрдд्рд░рдХ рд╣ै – рдбेрд╕ीрдмрд▓ (Decibel) ✅ рд╢рдХ्рддि рдХी рдЗрдХाрдИ рд╣ै – рдЕрд╢...

рднाрд░рдд" рдХा рднूрдЧोрд▓" 1500+ One Liner рдк्рд░рд╢्рди-рдЙрдд्рддрд░ Part: 2/75

Part: 2/75 "рднाрд░рдд рдХा рднूрдЧोрд▓" 1500+ One Liner рдк्рд░рд╢्рди-рдЙрдд्рддрд░ рднाрдЧ - 2/75 рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдЬрд▓рд╕ीрдоा рдХौрди-рд╕ी рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рд╣िंрдж рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рднाрд░рдд рдХी рдоुрдЦ्рдп рднूрдоि рдХिрддрдиे рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: 28 рд░ाрдЬ्рдп рдФрд░ 8 рдХेंрдж्рд░ рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ рднाрд░рдд рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдПрд╢िрдпा рдХे рдХुрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдХा рдХिрддрдиा рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рд▓рдЧрднрдЧ 2.4% рднाрд░рдд рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рднूрдордз्рдп рд░ेрдЦा рд╕े рдЙрдд्рддрд░ рдХी рдУрд░ рд╣ै рдпा рджрдХ्рд╖िрдг? рдЙрдд्рддрд░: рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХी рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеिрддि рдХिрд╕ рдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдоें рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рдПрд╢िрдпा рднाрд░рдд рдХे рдкूрд░्рд╡ी рдЫोрд░ рд╕े рдкрд╢्рдЪिрдоी рдЫोрд░ рдоें рдХिрддрдиे рд╕рдордп рдХा рдЕंрддрд░ рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: 2 рдШंрдЯे рднाрд░рдд рдХे рдкрд╢्рдЪिрдоी рдЫोрд░ рдкрд░ рд╕ूрд░्рдпोрджрдп рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдкрд╣рд▓े рд╣ोрддा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рднाрд░рдд рдХा рджрдХ्рд╖िрдгी рдж्рд╡ीрдкीрдп рднाрдЧ рдХिрд╕ рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рд╣िंрдж рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рднाрд░рдд рдХे рдж्рд╡ीрдк рд╕рдоूрд╣ рдХौрди рд╕े рд╣ैं? рдЙрдд्рддрд░: рдЕंрдбрдоाрди-рдиिрдХोрдмाрд░ рдФрд░ рд▓рдХ्рд╖рдж्рд╡ीрдк рднाрд░рдд рдХी рдоुрдЦ्рдп рднूрдоि рдХिрддрдиे рдЕрдХ्рд╖ांрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рдлैрд▓ी рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: 8°4′ N рд╕े 37°6′ N рднाрд░рдд рдХी рдоुрдЦ्рдп рднूрдоि рдХिрддрдиे рджेрд╢ांрддрд░ों рдХे рдмीрдЪ рдлैрд▓ी рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: 68°7′ E рд╕े 97°25′ E рднाрд░рдд рдХा рдоाрдирдХ рд╕рдордп рдХ्рдпों рдЕрдкрдиाрдпा рдЧрдпा? рдЙрдд्рддрд░: рдкूрд░े рджेрд╢ рдоें рдПрдХрд╕рдоाрди рд╕...

рднाрд░рдд" рдХा рднूрдЧोрд▓" 1500+ One Liner рдк्рд░рд╢्рди-рдЙрдд्рддрд░ Part: 1/75

Part: 1/75 "рднाрд░рдд рдХा рднूрдЧोрд▓" 1500+ One Liner рдк्рд░рд╢्рди-рдЙрдд्рддрд░ 1-20  рднाрд░рдд рдХा рдХुрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдХिрддрдиा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: 32,87,263 рд╡рд░्рдЧ рдХिрдоी рднाрд░рдд рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдХौрдирд╕े рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рд╕ाрддрд╡ें рднाрд░рдд рдХी рд╕्рдерд▓ рд╕ीрдоा рдХी рд▓ंрдмाрдИ рдХिрддрдиी рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: 15,106.7 рдХिрдоी рднाрд░рдд рдХी рд╕рдоुрдж्рд░ рддрдЯ рд░ेрдЦा рдХी рд▓ंрдмाрдИ рдХिрддрдиी рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: 7,516.6 рдХिрдоी рднाрд░рдд рдХा рдЙрдд्рддрд░-рджрдХ्рд╖िрдг рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрддрдиा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рд▓рдЧрднрдЧ 3,214 рдХिрдоी рднाрд░рдд рдХा рдкूрд░्рд╡-рдкрд╢्рдЪिрдо рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрддрдиा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рд▓рдЧрднрдЧ 2,933 рдХिрдоी рднाрд░рдд рдХा рдЕрдХ्рд╖ांрд╢ीрдп рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрддрдиा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: 8°4′ рдЙрдд्рддрд░ी рд╕े 37°6′ рдЙрдд्рддрд░ी рдЕрдХ्рд╖ांрд╢ рднाрд░рдд рдХा рджेрд╢ांрддрд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрддрдиा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: 68°7′ рдкूрд░्рд╡ी рд╕े 97°25′ рдкूрд░्рд╡ी рджेрд╢ांрддрд░ рднाрд░рдд рдХा рдоाрдирдХ рд╕рдордп рдХिрд╕ рджेрд╢ांрддрд░ рд░ेрдЦा рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: 82°30′ рдкूрд░्рд╡ी рджेрд╢ांрддрд░ рднाрд░рдд рдХा рдоाрдирдХ рд╕рдордп рдЧ्рд░ीрдирд╡िрдЪ рд╕рдордп рд╕े рдХिрддрдиा рдЖрдЧे рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: 5 рдШंрдЯे 30 рдоिрдирдЯ рднाрд░рдд рдХे рдХिрддрдиे рд░ाрдЬ्рдп рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ीрдоा рд╕े рд▓рдЧे рд╣ैं? рдЙрдд्рддрд░: 17 рд░ाрдЬ्рдп рднाрд░рдд рдХी рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмी рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ीрдоा рдХिрд╕ рджेрд╢ рд╕े рд▓рдЧрддी рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ (4096 рдХिрдоी) рднाрд░рдд рдХी рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्...

рдм्рд░ेрдХिंрдЧ рди्рдпूрдЬ़: рдСрдкрд░ेрд╢рди рд╕िंрджूрд░ — рдЖрддंрдХрд╡ाрдж рдкрд░ рднाрд░рдд рдХा рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдк्рд░рд╣ाрд░!

рдм्рд░ेрдХिंрдЧ рди्рдпूрдЬ़: рдСрдкрд░ेрд╢рди рд╕िंрджूрд░ — рдЖрддंрдХрд╡ाрдж рдкрд░ рднाрд░рдд рдХा рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдк्рд░рд╣ाрд░! рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी, 7 рдордИ 2025 : рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рдкрд╣рд▓рдЧाрдо рдоें 5 рдордИ рдХो рд╣ुрдП рдХाрдпрд░рддाрдкूрд░्рдг рдЖрддंрдХी рд╣рдорд▓े рдХे рдмाрдж рднाрд░рдд рдиे рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдк्рд░ाрдпोрдЬिрдд рдЖрддंрдХрд╡ाрдж рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЕрдкрдиी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджी рд╣ै — рдСрдкрд░ेрд╢рди рд╕िंрджूрд░! рдХ्рдпा рд╣ै рдСрдкрд░ेрд╢рди рд╕िंрджूрд░? ‘рд╕िंрджूрд░’ рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдмрд▓िрджाрди, рд╕ाрд╣рд╕ рдФрд░ рдоाрддृрднूрдоि рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдорд░्рдкрдг — рдФрд░ рдпрд╣ी рд╕ंрджेрд╢ рднाрд░рдд рдиे рдЗрд╕ рдЕрднिрдпाрди рдХे рдиाрдо рд╕े рджिрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдорд╣рдЬ़ рд╕ैрди्рдп рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рднाрд░рдд рдХी рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рддाрдХрдд рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдХрд╣ाँ рд╣ुрдЖ рд╣рдорд▓ा? рдСрдкрд░ेрд╢рди рд╕िंрджूрд░, рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдЕрдзिрдХृрдд рдХрд╢्рдоीрд░ (рдкीрдУрдХे) рдоें рд╕्рдеिрдд рдЖрддंрдХी рдаिрдХाрдиों рдкрд░ рдЪрд▓ाрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдоें рдЙрди рдЖрддंрдХिрдпों рдХो рдиिрд╢ाрдиा рдмрдиाрдпा рдЧрдпा, рдЬो рдкрд╣рд▓рдЧाрдо рд╣рдорд▓े рдХे рдЬ़िрдо्рдоेрджाрд░ рдеे। рдЕрднिрдпाрди рдХे рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рдкрд╣рд▓рдЧाрдо рд╣рдорд▓े рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдЖрддंрдХिрдпों рдХा рд╕рдлाрдпा рдЖрддंрдХी рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢िрд╡िрд░ों рдХा рдЦाрдд्рдоा рдШुрд╕рдкैрда рдХो рд░ोрдХрдиा рдЖрддंрдХिрдпों рдХो рд╕рдорд░्рдерди рджेрдиे рд╡ाрд▓े рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдХा рд╡िрдиाрд╢ рд░рдгрдиीрддि рдФрд░ рд╣рдеिрдпाрд░: рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ рдФрд░ рдб्рд░ोрди рд╕े рд▓рдХ्рд╖्рдп рдиिрд░्рдзाрд░рдг рд╕्рдкेрд╢рд▓ рдлोрд░्рд╕ेрдЬ़ рдХी рдЧुрдк्рдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╣ेрд▓िрдХॉрдк्рдЯрд░ рдФрд░ рдЖрд░्рдЯिрд▓рд░ी рдХा рд╕рдЯीрдХ рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдмрдб़ा рдмрдпाрди: "рдСрдкрд░ेрд╢рди рд╕िंрджूрд░ рднाрд░рдд...

OPERATION SINDOOR "INDIA STROKES BACK'

BREAKING: Operation Sindoor – India Strikes Back! In a powerful response to the deadly terror attack in Pahalgam, India has launched Operation Sindoor — a precision military strike across the Line of Control (LoC). Targets hit: Terror launchpads & infrastructure in Pakistan-occupied Kashmir Objective: Dismantle networks responsible for the recent bloodshed Government stance: “A measured and strategic response to protect national security.” This is India’s boldest move since Balakot. Named after “sindoor”—a symbol of sacrifice and courage—this operation sends a clear message: India will not tolerate terror on its soil. Salute to our armed forces! Share this to support our soldiers and spread the word. рдм्рд░ेрдХिंрдЧ: рдСрдкрд░ेрд╢рди рд╕िंрджूрд░ – рднाрд░рдд рдХा рдХрд░ाрд░ा рдЬрд╡ाрдм! рдкрд╣рд▓рдЧाрдо рдоें рд╣ुрдП рдХाрдпрд░ाрдиा рдЖрддंрдХी рд╣рдорд▓े рдХे рдЬрд╡ाрдм рдоें рднाрд░рдд рдиे рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдСрдкрд░ेрд╢рди рд╕िंрджूрд░ — рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд░ेрдЦा (LoC) рдкाрд░ рдПрдХ рд╕рдЯीрдХ рдФрд░ рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рд╕ैрди्рдп рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ। рд╣рдорд▓े рдХे рд▓рдХ्рд╖्рдп: рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдЕрдзिрдХृрдд рдХрд╢्рдоीрд░ рдоें рдоौрдЬूрдж рдЖрддंрдХी рдаिрдХाрдиे рдФрд░ рдмुрдиिрдпाрджी рдвांрдЪा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рд╣ाрд▓िрдпा рдЦ...

рдмрдб़ी рдЦрдмрд░: MP рдмोрд░्рдб 10рд╡ीं рдФрд░ 12рд╡ीं рдХा рд░िрдЬрд▓्рдЯ рдХрд▓ рд╢ाрдо 5 рдмрдЬे рдШोрд╖िрдд рд╣ोрдЧा, рдоाрдирдиीрдп рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХрд░ेंрдЧे рдкрд░िрдгाрдо рдЬाрд░ी!

рдмрдб़ी рдЦрдмрд░: MP рдмोрд░्рдб 10рд╡ीं рдФрд░ 12рд╡ीं рдХा рд░िрдЬрд▓्рдЯ рдХрд▓ рд╢ाрдо 5 рдмрдЬे рдШोрд╖िрдд рд╣ोрдЧा, рдоाрдирдиीрдп рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХрд░ेंрдЧे рдкрд░िрдгाрдо рдЬाрд░ी! рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХे рд▓ाрдЦों рдЫाрдд्рд░ों рдХा рдЗंрддрдЬाрд░ рдЕрдм рдЦрдд्рдо! рдХрд▓ рджिрдиांрдХ 06 рдордИ 2025, рд╢ाрдо 5 рдмрдЬे рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдоाрдз्рдпрдоिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдоंрдбрд▓ (MPBSE) рдХी рдУрд░ рд╕े рдХрдХ्рд╖ा 10рд╡ीं рдФрд░ 12рд╡ीं рдХा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкрд░िрдгाрдо рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЗрд╕ рдмाрд░ рдкрд░िрдгाрдо рдХो рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдоाрдирдиीрдп рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдбॉ. рдоोрд╣рди рдпाрджрд╡ рдж्рд╡ाрд░ा рднोрдкाрд▓ рдоें рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЬो рднी рдЫाрдд्рд░/рдЫाрдд्рд░ाрдПं MP Board Result 2025 рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рд╡े рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдХिрд╕ी рднी рд▓िंрдХ рдкрд░ рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ рдЕрдкрдиा рдкрд░िрдгाрдо рджेрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं: Result рдпрд╣ां рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ां рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ें :     https://mpbse.nic.in     https://mpbse.nic.in/results.html     https://mpresults.nic.in     https://mpbse.mponline.gov.in     https://results.gov.in     https://indiaresults.com рдЫाрдд्рд░ рдЕрдкрдиे рд░ोрд▓ рдиंрдмрд░ рдФрд░ рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди рдиंрдмрд░ рдбाрд▓рдХрд░ рдЕрдкрдиा рд░िрдЬрд▓्рдЯ рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рджेрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╕ुрдЭाрд╡: рд░िрдЬрд▓्рдЯ рдЬाрд░ी рд╣ोрддे рд╣ी рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдкрд░ рднाрд░ी рдЯ्рд░ैрдлिрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдзैрд░्рдп рд░рдЦें рдФрд░ рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рд▓िंрдХ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें।...

рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЖंрджोрд▓рди

DAILY GK UPDATES ON MPPSC TODAY  рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЖंрджोрд▓рди  1. рдЪिрдкрдХो рдЖंрджोрд▓рди (1973, рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб) рд╕्рдеाрди : рдЪрдоोрд▓ी рдЬिрд▓ा (рдЕрдм рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб) рдиेрддा : рд╕ुंрджрд░рд▓ाрд▓ рдмрд╣ुрдЧुрдгा, рдЪंрдбी рдк्рд░рд╕ाрдж рднрдЯ्рдЯ, рдЧौрд░ा рджेрд╡ी рдЙрдж्рджेрд╢्рдп : рдЬंрдЧрд▓ों рдХी рдХрдЯाрдИ рдХो рд░ोрдХрдиा рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा рдоुрдЦ्рдп рддрд░ीрдХा : рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкेрдб़ों рд╕े рдЪिрдкрдХрдХрд░ рд▓рдХрдб़рд╣ाрд░ों рдХो рд░ोрдХрддे рдеे। рдорд╣рдд्рдд्рд╡ : рдпрд╣ рдЖंрджोрд▓рди рдкूрд░े рднाрд░рдд рдоें рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЪेрддрдиा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрди рдЧрдпा। 2. рдирд░्рдорджा рдмрдЪाрдУ рдЖंрджोрд▓рди (1985) рдХ्рд╖ेрдд्рд░ : рдирд░्рдорджा рдирджी рдШाрдЯी (рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢, рдЧुрдЬрд░ाрдд, рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░) рдиेрддा : рдоेрдзा рдкाрдЯрдХрд░, рдмाрдмा рдЖрдордЯे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп : рдирд░्рдорджा рдирджी рдкрд░ рдмрди рд░рд╣े рдмрдб़े рдмांрдзों (рдЬैрд╕े – рд╕рд░рджाрд░ рд╕рд░ोрд╡рд░) рдХे рдХाрд░рдг рд╡िрд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ो рд░рд╣े рд▓ोрдЧों рдХे рд╣рдХ рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा। рдиाрд░ा : "рдирд░्рдорджा рдмрдЪाрдУ, рдЬीрд╡рди рдмрдЪाрдУ" рдорд╣рдд्рдд्рд╡ : рдпрд╣ рдЖंрджोрд▓рди рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕, рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рддीрдиों рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд░рд╣ा। 3. рдЕрдк्рдкिрдХो рдЖंрджोрд▓рди (1983, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ) рд╕्рдеाрди : рдкрд╢्рдЪिрдоी рдШाрдЯ, рдЙрдд्рддрд░ рдХрди्рдирдб़ рдЬिрд▓ा рдиेрддा : рдкांрдбुрд░ंрдЧ рд╣ेрдЧрдб़े рдк्рд░ेрд░рдгा : рдЪिрдкрдХो рдЖंрджोрд▓рди рдЙрдж्рджेрд╢्рдп : рд╡рдиों рдХी рдЕрд╡ैрдз рдХрдЯाрдИ рдХो рд░ोрдХрдиा рдоुрдЦ्рдп рддрд░ीрдХा : рдкेрдб़ों рд╕े рдЪिрдкрдХрдХрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХрд░рдиा рдорд╣рдд्рдд्рд╡: рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдоें рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХा рдмрдб़ा рдк्рд░рддीрдХ рдмрдиा।...

Daily Top 20 GK: рддेрдЬ рд░िрд╡ीрдЬрди рдХे рд▓िрдП” рднाрдЧ - 2

DAILY GK UPDATES ON MPPSC TODAY   Daily Top 20 GK: рддेрдЬ рд░िрд╡ीрдЬрди рдХे рд▓िрдП”‌  рднाрдЧ - 2 рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдк्рд░рд╢्рди 1: рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рдЧोंрдбрд╡ाрдиा рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдХौрди рдеे? рдЙрдд्рддрд░ : рд░ाрдЬा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рд╢ाрд╣। рдк्рд░рд╢्рди 2: "рдорд╣ाрдХौрд╢рд▓" рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХिрд╕ рдк्рд░ाрдЪीрди рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд░рд╣ा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░ : рдХрд▓рдЪुрд░ी (рд╣ैрд╣рдп) рд╡ंрд╢। рдк्рд░рд╢्рди 3: 1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि рдоें рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рдХिрд╕рдиे рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрдпा? рдЙрдд्рддрд░ : рд░ाрдиी рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдмाрдИ (рдЭाँрд╕ी), рддाрдд्рдпा рдЯोрдкे рдФрд░ рдЕрдЬीрдоुрд▓्рд▓ा рдЦाрди рдиे। рдк्рд░рд╢्рди 4: рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдоें "рднीрдордмेрдЯрдХा" рдХिрд╕рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░ : рдк्рд░ाрдЧैрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╢ैрд▓рдЪिрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП (рдпूрдиेрд╕्рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдзрд░ोрд╣рд░ рд╕्рдерд▓)। рдк्рд░рд╢्рди 5: рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдХिрд╕ рд╢ाрд╕рдХ рдХो "рд╣िрди्рджू рд╕рдо्рд░ाрдЯ" рдХी рдЙрдкाрдзि рджी рдЬाрддी рдеी? рдЙрдд्рддрд░ : рд░ाрдЬा рднोрдЬ (рдкрд░рдоाрд░ рд╡ंрд╢)। рднूрдЧोрд▓ рдк्рд░рд╢्рди 6: рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмी рдирджी рдХौрди-рд╕ी рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░ : рдирд░्рдорджा рдирджी (рд▓рдЧрднрдЧ 1,312 рдХिрдоी)। рдк्рд░рд╢्рди 7: "рд╕рддрдкुрдб़ा рд░ेंрдЬ" рдХी рд╕рдмрд╕े рдКँрдЪी рдЪोрдЯी рдХौрди-рд╕ी рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░ : рдзूрдкрдЧрдв़ (1,350 рдоीрдЯрд░), рдкрдЪрдордв़ी рдоें рд╕्рдеिрдд। рдк्рд░рд╢्рди 8: рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдоें "рдХाрд▓ी рдоिрдЯ्рдЯी" рдоुрдЦ्рдпрддः рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░ : рдоाрд▓рд╡ा рдкрдаाрд░ рдФрд░ рдирд░्рдорджा рдШाрдЯी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें...

ЁЯза рд╕ाрдк्рддाрд╣िрдХ рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░ी (27 рдЕрдк्рд░ैрд▓ – 3 рдордИ 2025)

ЁЯза рд╕ाрдк्рддाрд╣िрдХ рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░ी (27 рдЕрдк्рд░ैрд▓ – 3 рдордИ 2025) рдк्рд░рд╢्рди 1: рднाрд░рдд рдоें рдЧ्рд░ीрди рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди рдк्рд░рдоाрдгрди рдпोрдЬрдиा (GHCI) рдХिрд╕ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╢ुрд░ू рдХी рдЧрдИ рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░ : рдирд╡ीрди рдФрд░ рдирд╡ीрдХрд░рдгीрдп рдКрд░्рдЬा рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп (MNRE) рдк्рд░рд╢्рди 2: рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें, рдХौрди рд╕ा рджेрд╢ рдХुрд╖्рда рд░ोрдЧ рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдкрд╣рд▓ा рджेрд╢ рдмрди рдЧрдпा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рдЬॉрд░्рдбрди рдк्рд░рд╢्рди 3: рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдиे рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдХिрд╕ рд╣ाрдИрд╡े рдкрд░ рд░ाрдд рдоें рд▓ैंрдбिंрдЧ рдХी рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рдЧंрдЧा рдоोрдЯрд░рд╡े рдк्рд░рд╢्рди 4: рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХिрд╕ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рд╕рдорд╕्рдпा рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧाрдпा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рдкрд░ाрд▓ी рдЬрд▓ाрдиा рдк्рд░рд╢्рди 5: рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЕрд░्рдз-рд╕्рд╡рдЪाрд▓िрдд рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рдХौрди рд╕ा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╣ुрдЖ рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рд╡िрдЭिрдирдЬाрдо рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рдк्рд░рд╢्рди 6: рднाрд░рдд рдФрд░ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рдЧ्рд░ीрди рдКрд░्рдЬा рд╕рдордЭौрддे рдХो рд╡िрд╕्рддाрд░िрдд рдХिрдпा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рдбेрдирдоाрд░्рдХ рдк्рд░рд╢्рди 7: рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें, рдХिрд╕ рд╕ंрдЧрдарди рдиे "рдиेрд╢рдирд▓ рдмाрдпोрдбाрдпрд╡рд░्рд╕िрдЯी рд╕्рдЯ्рд░ेрдЯेрдЬी рдПंрдб рдПрдХ्рд╢рди рдк्рд▓ांрд╕ рдЯ्рд░ैрдХрд░" рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░: рд╡рд░्рд▓्рдб рд╡ाрдЗрд▓्рдбрд▓ाрдЗрдл рдлंрдб рдлॉрд░ рдиेрдЪрд░ (WWF) рдк्рд░рд╢्рди 8: "рдЗंрдбो-рдкैрд╕िрдлिрдХ рд░ीрдЬрдирд▓ рдбाрдпрд▓ॉрдЧ (IPRD) 2024" рдХा рд╡िрд╖рдп рдХ्рдпा рдеा? рдЙрдд्рддрд░: рдЗंрдбो-рдкैрд╕िрдлिрдХ рдоें рд╕ंрд╕ाрдзрди-рднूрд░ाрдЬрдиीрддि рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рд╢्рди 9...

рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХी рдЗрди 15 рдорд╣िрд▓ा рд╕рджрд╕्рдпों рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рдкрд░िрдЪрдп,

ЁЯЩЛ рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫे рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧी рдк्рд░рд╢्рди рд╣ै, рдЦाрд╕рдХрд░ UPPSC рдФрд░ MPPSC рдЬैрд╕ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП। рдиीрдЪे рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХी рдЗрди 15 рдорд╣िрд▓ा рд╕рджрд╕्рдпों рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рдкрд░िрдЪрдп , рдЙрдирдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХाрд░्рдп , рдФрд░ рдЙрдирдХी рд▓िрдЦी рдкुрд╕्рддрдХें (рдпрджि рдХोрдИ) рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। ✍️ 1. рд╕ुрдЪेрддा рдХृрдкрд▓ाрдиी (Sucheta Kriplani) рдкрд░िрдЪрдп : рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рдФрд░ рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢, 1963-1967)। рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХाрд░्рдп : рднाрд░рдд рдЫोрдб़ो рдЖंрджोрд▓рди рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рднूрдоिрдХा। 1942 рдХे рдЖंрджोрд▓рди рдоें рдЧांрдзीрдЬी рдХे рд╕ाрде рд╕рд╣рдпोрдЧ। рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рдкुрд░рдЬोрд░ рд╡рдХाрд▓рдд। рд▓िрдЦी рдкुрд╕्рддрдХें : рдЙрдирдХी рдЖрдд्рдордХрдеा "An Unfinished Autobiography" рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдИ। 2. рджрдХ्рд╖ाрдпрдгी рд╡ेрд▓ाрдпुрдзрди (Dakshayani Velayudhan) рдкрд░िрдЪрдп : рдкрд╣рд▓ी рдФрд░ рдПрдХрдоाрдд्рд░ рджрд▓िрдд рдорд╣िрд▓ा рд╕рджрд╕्рдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХी। рдХेрд░рд▓ рд╕े рддाрд▓्рд▓ुрдХ। рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХाрд░्рдп : рдЕрд╕्рдкृрд╢्рдпрддा рдХे рдЙрди्рдоूрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ाрдЬ़ рдЙрдаाрдИ। рд╕рдорддा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдкрд░ рдмрд▓ рджिрдпा। рдкुрд╕्рддрдХें : рдХोрдИ рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдкुрд╕्рддрдХ рдирд╣ीं। 3. рдмेрдЧрдо рдРрдЬाрдЬ рд░рд╕ूрд▓ (Begum Aizaz Rasul) рдкрд░िрдЪрдп : рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдоुрд╕्рд▓िрдо рдорд╣िрд▓ा рд╕рджрд╕्рдп। рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХाрд░्рдп : рдоुрд╕्рд▓िрдо...

рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж

рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрд╡िрдзाрди рдоें рд╡िрднिрди्рди рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрджों (Articles) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рднाрд░рдд рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ, рдХाрдиूрдиी, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХो рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдХुрдЫ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж, рдЬो рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдоूрд▓ рднाрд╡рдиा рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं, рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рд╣ैं: 1. рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 1: рднाрд░рдд, рдЕрд░्рдеाрдд् рднाрд░рдд рдХा рд╕ंрдШ рднाрд░рдд рдХो "рдЗंрдбिрдпा" рдФрд░ "рднाрд░рдд" рджोрдиों рдиाрдоों рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрдПрдЧा। рднाрд░рдд рд░ाрдЬ्рдпों рдХा рдПрдХ рд╕ंрдШ рд╣ोрдЧा, рдЬिрд╕рдоें рд╡िрднिрди्рди рд░ाрдЬ्рдп рдФрд░ рдХेंрдж्рд░рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोंрдЧे। 2. рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 12-35: рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ (Fundamental Rights) рдпрд╣ рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рдмुрдиिрдпाрджी рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै। рдоुрдЦ्рдп рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ैं: рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 14: рдХाрдиूрди рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рд╡िрдзि рдХे рд╕рдоाрди рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХा рдЕрдзिрдХाрд░। рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 15: рдзрд░्рдо, рдЬाрддि, рд▓िंрдЧ, рдЬрди्рдорд╕्рдеाрди рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рднेрджрднाрд╡ рдХा рдиिрд╖ेрдз। рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 16: рд╕рд░рдХाрд░ी рдиौрдХрд░िрдпों рдоें рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░ рдХा рдЕрдзिрдХाрд░। рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 19: рднाрд╖рдг рдФрд░ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рдПрдХрдд्рд░िрдд рд╣ोрдиे рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рд╕ंрдЧрдардиों рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рдиिрд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╕्рдеाрдиांрддрд░िрдд рд╣ोрдиे рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा। рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 21: рдЬीрд╡рди рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░। рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 22: рдЧिрд░рдл्рддाрд░ी рдФрд░ рдирдЬрд░рдмंрджी рд╕े рд╕ुрд░рдХ्рд╖...

рдЧोрд▓рдХोंрдбा рдХिрд▓ा рдпा рдЧोрд▓рдХोрдг्рдбा

рдЧोрд▓рдХोंрдбा рдХिрд▓ा рдпा рдЧोрд▓рдХोрдг्рдбा рджрдХ्рд╖िрдгी рднाрд░рдд рдоें, рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рдирдЧрд░ рд╕े рдкाँрдЪ рдоीрд▓ рдкрд╢्рдЪिрдо рд╕्рдеिрдд рдПрдХ рджुрд░्рдЧ рддрдеा рдз्рд╡рд╕्рдд рдирдЧрд░ рд╣ै।[1] рдкूрд░्рд╡рдХाрд▓ рдоें рдпрд╣ рдХुрддрдмрд╢ाрд╣ी рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдоिрд▓рдиेрд╡ाрд▓े рд╣ीрд░े-рдЬрд╡ाрд╣рд░ाрддों рдХे рд▓िрдпे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдеा। рдЧोрд▓рдХोंрдбा рдХ़िрд▓ा рдЕрдмुрд▓ рд╣рд╕рди рдЧोрд▓्рдХोंрдб़े рдХा рдЖрдЦ़рд░ी рд╕ुрд▓рддाрди। рдЗрд╕ рджुрд░्рдЧ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╡ाрд░ंрдЧрд▓ рдХे рд░ाрдЬा рдиे 14рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдХрд░ाрдпा рдеा। рдмाрдж рдоें рдпрд╣ рдмрд╣рдордиी рд░ाрдЬाрдУं рдХे рд╣ाрде рдоें рдЪрд▓ा рдЧрдпा рдФрд░ рдоुрд╣рдо्рдорджрдирдЧрд░ рдХрд╣рд▓ाрдиे рд▓рдЧा। 1512 рдИ. рдоें рдпрд╣ рдХुрддрдмрд╢ाрд╣ी рд░ाрдЬाрдУं рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдоें рдЖрдпा рдФрд░ рд╡рд░्рддрдоाрди рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рдХे рд╢िрд▓ाрди्рдпाрд╕ рдХे рд╕рдордп рддрдХ рдЙрдирдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рд░рд╣ा। рдлिрд░ 1687 рдИ. рдоें рдЗрд╕े рдФрд░ंрдЧрдЬेрдм рдиे рдЬीрдд рд▓िрдпा। рдпрд╣ рдЧ्рд░ैрдиाрдЗрдЯ рдХी рдПрдХ рдкрд╣ाрдб़ी рдкрд░ рдмрдиा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдХुрд▓ рдЖрда рджрд░рд╡ाрдЬे рд╣ैं।  1.рдлрддेрд╣ рджрд░рд╡ाрдЬा  2.рдмाрд╣рдордиी рджрд░рд╡ाрдЬा  3.рдоोрддी рджрд░рд╡ाрдЬा  4.рдмंрдЬाрд░ा рджрд░рд╡ाрдЬा  5.рдкाрдЯрдирдЪेрд░ु рджрд░рд╡ाрдЬा  6.рдЬрдордиी рджрд░рд╡ाрдЬा  7.рдмोрджрд▓ी рджрд░рд╡ाрдЬा  8.рдордХ्рдХा рджрд░рд╡ाрдЬा рдФрд░ рдкрдд्рдерд░ рдХी рддीрди рдоीрд▓ рд▓ंрдмी рдордЬрдмूрдд рджीрд╡ाрд░ рд╕े рдШिрд░ा рд╣ै।  рдпрд╣ाँ рдХे рдорд╣рд▓ों рддрдеा рдорд╕्рдЬिрджों рдХे рдЦंрдбрд╣рд░ рдЕрдкрдиे рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧौрд░рд╡ рдЧрд░िрдоा рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╕ुрдиाрддे рд╣ैं। рдоूрд╕ी рдирджी рджुрд░्рдЧ рдХे рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рдмрд╣рддी рд╣ै। рджुрд░्рдЧ рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ рдЖрдзा рдоीрд▓ рдЙрдд्рддрд░ рдХुрддрдмрд╢ाрд╣ी рд░ाрдЬाрдУं рдХे рдЧ्рд░ैрдиाрдЗрдЯ рдкрдд्рдерд░ рдХ...

рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдЭीрд▓ें

рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдЭीрд▓ें рдФрд░ рдЙрдирд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп  1. рдбрд▓ рдЭीрд▓ рд╕्рдеाрди: рд╢्рд░ीрдирдЧрд░, рдЬрдо्рдоू рдФрд░ рдХрд╢्рдоीрд░ рд╡िрд╢ेрд╖рддा: "рдХрд╢्рдоीрд░ рдХी рд╢ाрди" рдХे рдиाрдо рд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз। рд╢िрдХाрд░ा рдиाрд╡ рдФрд░ рд╣ाрдЙрд╕рдмोрдЯ рдХे рд▓िрдП рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп। рдкрд░्рдпрдЯрди рдФрд░ рдЬрд▓рдХ्рд░ीрдб़ा рдХा рдХेंрдж्рд░। 2. рдкिрдЫोрд▓ा рдЭीрд▓ рд╕्рдеाрди: рдЙрджрдпрдкुрд░, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдоाрдирд╡ рдиिрд░्рдоिрдд рдоीрдаे рдкाрдиी рдХी рдЭीрд▓। рдЭीрд▓ рдХे рдмीрдЪ рдоें рд╕्рдеिрдд рдЬрдЧ рдиिрд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЬрдЧ рдоंрджिрд░ рдЖрдХрд░्рд╖рдг рдХे рдХेंрдж्рд░ рд╣ैं। рдЗрд╕े рдорд╣ाрд░ाрдгा рд▓ाрдЦा рдиे 14рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдмрдирд╡ाрдпा। 3. рд╡ेрдо्рдмрдиाрдб рдЭीрд▓ рд╕्рдеाрди: рдХेрд░рд▓ рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдХेрд░рд▓ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдФрд░ рднाрд░рдд рдХी рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмी рдЭीрд▓। рдиेрд╣рд░ू рдЯ्рд░ॉрдлी рдмोрдЯ рд░ेрд╕ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдпрд╣ाँ рд╣ोрддा рд╣ै। рдкрд░्рдпрдЯрди рдФрд░ рдордЫрд▓ी рдкाрд▓рди рдХा рдХेंрдж्рд░। 4. рдЪिрд▓्рдХा рдЭीрд▓ рд╕्рдеाрди: рдУрдбिрд╢ा рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рднाрд░рдд рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЦाрд░े рдкाрдиी рдХी рдЭीрд▓। рдЗрд╕े рдПрд╢िрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд▓ैрдЧूрди рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз। 5. рд▓ोрдХрдЯрдХ рдЭीрд▓ рд╕्рдеाрди: рдордгिрдкुрд░ рд╡िрд╢ेрд╖рддा: "рдл्рд▓ोрдЯिंрдЧ рдЭीрд▓" рдХे рдиाрдо рд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз। рдЗрд╕рдоें рддैрд░рддे рд╣ुрдП рдлुрдордбी (рдЬрд▓ीрдп рдкौрдзे) рдоिрд▓рддे рд╣ैं। рдХीрдмुрд▓ рд▓ाрдордЬाрдУ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा। 6. рдкुрд▓िрдХрдЯ рдЭीрд▓ рд╕्рдеाрди: рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдХी рд╕ीрдоा рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдЦाрд░े рдкाрдиी рдХी рджूрд╕рд░ी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЭीрд▓। рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдкрдХ्рд╖िрдпों, рд╡िрд╢े...

рднाрд░рдд рдоें "рдк्рд░рдердо рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों" рдХी рд╕ूрдЪी

  рднाрд░рдд рдоें "рдк्рд░рдердо рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों" рдХी рд╕ूрдЪी, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпां рд╣ाрд╕िрд▓ рдХीं, рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╣ै: рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдердо рдкुрд░ुрд╖ 1. рдк्рд░рдердо рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि: рдбॉ. рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж 2. рдк्рд░рдердо рдЙрдкрд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि: рдбॉ. рд╕рд░्рд╡рдкрд▓्рд▓ी рд░ाрдзाрдХृрд╖्рдгрди 3. рдк्рд░рдердо рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी: рдкंрдбिрдд рдЬрд╡ाрд╣рд░рд▓ाрд▓ рдиेрд╣рд░ू 4. рдк्рд░рдердо рдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ी: рд╕рд░рджाрд░ рд╡рд▓्рд▓рднрднाрдИ рдкрдЯेрд▓ 5. рдк्рд░рдердо рднाрд░рддीрдп рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓: рдЪрдХ्рд░рд╡рд░्рддी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ाрдЪाрд░ी 6. рдк्рд░рдердо рднाрд░рддीрдп рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░ी: рд░ाрдХेрд╢ рд╢рд░्рдоा рдоिрд╢рди: рд╕ोрдпुрдЬ рдЯी-11 (1984) 7. рдк्рд░рдердо рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╡िрдЬेрддा: рд░рд╡ींрдж्рд░рдиाрде рдЯैрдЧोрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рд▓िрдП (1913) 8. рдк्рд░рдердо рднाрд░рддीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯрд░: рдХे.рдПрд╕. рд░рдгрдЬीрдд рд╕िंрд╣рдЬी рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдХे рд▓िрдП рдЯेрд╕्рдЯ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЦेрд▓ा। 9. рдк्рд░рдердо рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдк्рд░рдоुрдЦ: рдЬрдирд░рд▓ рдХे.рдПрдо. рдХрд░िрдпрдк्рдкा 10. рдк्рд░рдердо рднाрд░рддीрдп рдУрд▓ंрдкिрдХ рд╕्рд╡рд░्рдг рдкрджрдХ рд╡िрдЬेрддा: рдЕрднिрдирд╡ рдмिंрдж्рд░ा рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕्рдкрд░्рдзा (рд╢ूрдЯिंрдЧ, 2008)। рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдердо рдорд╣िрд▓ा 1. рдк्рд░рдердо рдорд╣िрд▓ा рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी: рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी 2. рдк्рд░рдердо рдорд╣िрд▓ा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि: рдк्рд░рддिрднा рдкाрдЯिрд▓ 3. рдк्рд░рдердо рдорд╣िрд▓ा рд▓ोрдХрд╕рднा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рдоीрд░ा рдХुрдоाрд░ 4. рдк्рд░рдердо рдорд╣िрд▓ा рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी: рд╕ुрдЪेрддा рдХृрдкрд▓ाрдиी (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢) 5. рдк्рд░рдердо рдорд╣िрд▓ा рдЧрд╡рд░्рдирд░: рд╕рд░ोрдЬिрдиी рдиाрдпрдбू  рд░ाрдЬ्рдп: рдЙрдд्рддрд░ рдк...

рд╕िंрдзु рдЬрд▓ рд╕рдордЭौрддा

рд╕िंрдзु рдЬрд▓ рд╕рдордЭौрддा – UPPSC/MPPSC рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े 1. рдкрд░िрдЪрдп рд╕िंрдзु рдЬрд▓ рд╕рдордЭौрддा (Indus Waters Treaty) рднाрд░рдд рдФрд░ рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рдмीрдЪ 19 рд╕िрддрдо्рдмрд░ 1960 рдХो рд╣ुрдЖ। рдпрд╣ рдЬрд▓ рдХे рдмंрдЯрд╡ाрд░े рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕рдордЭौрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдордЭौрддे рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕िंрдзु рдирджी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХी рдирджिрдпों рдХे рдЬрд▓ рдХा рджोрдиों рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг рдФрд░ рди्рдпाрдпрд╕ंрдЧрдд рдмंрдЯрд╡ाрд░ा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рд╕рдордЭौрддे рдкрд░ рднाрд░рдд рдХे рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЬрд╡ाрд╣рд░рд▓ाрд▓ рдиेрд╣рд░ू рдФрд░ рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЬрдирд░рд▓ рдЕрдпूрдм рдЦाрди рдиे рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП। рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдиे рдордз्рдпрд╕्рде рдХी рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ। 2. рд╕рдордЭौрддे рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдЗрд╕ рд╕рдордЭौрддे рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕िंрдзु рдирджी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХी 6 рдк्рд░рдоुрдЦ рдирджिрдпों рдХो рджो рднाрдЧों рдоें рдмांрдЯा рдЧрдпा। рдкूрд░्рд╡ी рдирджिрдпों – рд░ाрд╡ी, рд╡्рдпाрд╕ рдФрд░ рд╕рддрд▓ुрдЬ – рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рднाрд░рдд рдХो рджिрдпा рдЧрдпा। рднाрд░рдд рдЗрди рдирджिрдпों рдХे рдЬрд▓ рдХा рдкूрд░ा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬैрд╕े рд╕िंрдЪाрдИ, рдмिрдЬрд▓ी рдЙрдд्рдкाрджрди рдФрд░ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП। рдкрд╢्рдЪिрдоी рдирджिрдпों – рд╕िंрдзु, рдЭेрд▓рдо рдФрд░ рдЪिрдиाрдм – рдХा рдЕрдзिрдХांрд╢ рдЕрдзिрдХाрд░ рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХो рджिрдпा рдЧрдпा। рд╣ाрд▓ांрдХि рднाрд░рдд рдЗрди рдирджिрдпों рдХे рдЬрд▓ рдХा рд╕ीрдоिрдд рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬैрд╕े рд░рди-рдСрдл-рдж-рд░िрд╡рд░ рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдкाрд╡рд░ рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рдФрд░ рд╕िंрдЪाрдИ рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рдоाрдд्рд░ा рдоें рдкाрдиी। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рдЬрд▓ рд╡िрд╡ाрджो...

рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж

рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдоें рдХुрд▓ 395 рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж (рдоूрд▓ рд░ूрдк рдоें) рдеे, рдЬिрди्рд╣ें 22 рднाрдЧों рдФрд░ 8 рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдпों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рд╕ंрд╢ोрдзрдиों рдХे рдмाрдж рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрджों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдмрдв़ рдЧрдИ рд╣ै। рдпे рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж рднाрд░рдд рдХे рд╢ाрд╕рди, рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों, рди्рдпाрдпрдкाрд▓िрдХा, рдХेंрдж्рд░-рд░ाрдЬ्рдп рд╕ंрдмंрдзों, рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рдк्рд░ाрд╡рдзाрдиों, рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╡िрд╖рдпों рдХो рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпрд╣ाँ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрджों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░рдкूрд░्рд╡рдХ рд╡िрд╡рд░рдг рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै: рднाрдЧ III: рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ (Fundamental Rights) рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 12-35 рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдХिрд╕ी рднी рдЕрдиुрдЪिрдд рдХाрд░्рдп рд╕े рдмрдЪाрддे рд╣ैं। 1. рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 14: рд╕рдоाрдирддा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдХाрдиूрди рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рдХाрдиूрди рдХा рд╕рдоाрди рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг। рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рднेрджрднाрд╡ рдХा рдиिрд╖ेрдз। 2. рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 15: рдзрд░्рдо, рдЬाрддि, рд▓िंрдЧ, рднाрд╖ा рдЖрджि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рднेрджрднाрд╡ рдХा рдиिрд╖ेрдз। рдХोрдИ рднी рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕्рдеाрдиों рдФрд░ рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиे рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा। 3. рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 16: рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ों рдоें рд╕рдоाрдирддा। рд╕рд░рдХाрд░ी рдиौрдХрд░िрдпों рдоें рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░ рдХा рдЕрдзिрдХाрд░। 4. рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 19: рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░। рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे 6 рдк्рд░рдХाрд░ рдЬैрд╕े рд╡ाрдХ् рдФрд░ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि, рдЖंрджोрд▓рди, рд╕ंрдЧрдарди рдЖрджि। 5....

рд╣िрд░ोрд╢िрдоा рдФрд░ рдиाрдЧाрд╕ाрдХी рдкрд░ рдкрд░рдоाрдгु рд╣рдорд▓े рдХी рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рд░िрдкोрд░्рдЯ

рд╣िрд░ोрд╢िрдоा рдФрд░ рдиाрдЧाрд╕ाрдХी рдкрд░ рдкрд░рдоाрдгु рд╣рдорд▓े рдХी рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рд░िрдкोрд░्рдЯ  рдЬाрдкाрди рдХा рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдЬाрдкाрди, рдЬिрд╕े "рдиिрд╣ोрди" рдпा "рдиिрдк्рдкॉрди" рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рдПрдХ рдк्рд░ाрдЪीрди рдФрд░ рд╕рдоृрдж्рдз рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рд╣ै। рдпрд╣ рдк्рд░рд╢ांрдд рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдПрдХ рдж्рд╡ीрдкрд╕рдоूрд╣ рд╣ै। рдЬाрдкाрди рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХрдИ рдХाрд▓рдЦंрдбों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рд╣ै: 1. рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ (300 рдИ.рдкू. - 710 рдИ.): рдпрд╣ рдпाрдпोрдИ рдХाрд▓ рдХे рджौрд░ाрди рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ, рдЬрдм рдХृрд╖ि рдФрд░ рдзाрддुрдХрд░्рдо рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ рдФрд░  рд╢िंрддो рдзрд░्рдо рдХा рдЙрджрдп рд╣ुрдЖ। 2. рдХ्рд▓ाрд╕िрдХрд▓ рдпुрдЧ (710-1185): рдиाрд░ा рдФрд░ рд╣ीрдпाрди рдХाрд▓ рдоें рд╕рдоृрдж्рдз рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдФрд░ рдХрд▓ा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ। 794 рдоें рдХ्рдпोрдЯो рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмрдиी। 3. рд╕ाрдоंрддी рдпुрдЧ (1185-1603): рд╕ाрдоुрд░ाрдИ рдпोрдж्рдзाрдУं рдФрд░ рд╢ोрдЧुрдиों рдХा рд╢ाрд╕рди рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ुрдЖ। рдоोंрдЧोрд▓ рд╣рдорд▓ों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЬाрдкाрдиी рд╡िрдЬрдп рдиे рдЗрд╕рдХी рд╕ैрди्рдп рддाрдХрдд рдХो рджрд░्рд╢ाрдпा। 4. рдПрджो рдпुрдЧ (1603-1868): рддोрдХुрдЧाрд╡ा рд╢ोрдЧुрди рдХे рдЕрдзीрди рдПрдХ рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рд╕ुрджृрдв़ рд╕рдоाрдЬ рдмрдиा। 1853 рдоें рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдХрдоोрдбोрд░ рдкेрд░ी рдиे рдЬाрдкाрди рдХे рдмंрджрд░рдЧाрд╣ों рдХो рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХे рд▓िрдП рдЦोрд▓рдиे рдХा рджрдмाрд╡ рдбाрд▓ा। 5. рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ (1868-рд╡рд░्рддрдоाрди): 1868 рдоें рдоीрдЬी рдкुрдирд░्рд╕्рдеाрдкрдиा рдХे рдмाрдж рдЬाрдкाрди рдиे рдЖрдзुрдиिрдХ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХीрдХрд░рдг рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдоीрдХрд░рдг рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╢ुрд░ू рдХी। 20рд╡ीं рд╕рджी рдоें рдЬा...